Latest news »


- Coming up soon
een interview uit de Nieuwe Revu

‘Ik ben mezelf niet, nooit»

 

Voor de moord op Theo van Gogh was hij vooral de eenzame man die met z'n beesten woonde en pech had in de liefde. Maar sinds drie jaar staat Theodor Holman bekend als "de vriend van Theo" of zelfs "weduwe van Gogh". Een gesprek met de schrijver die happy endings teleurstellend vindt.

'Ik ben erg lui,»

 

dus zorg ik dat ik elke dag iets doe' , zegt Theodor Holman. Hij heeft zichzelf de opdracht gegeven elke dag een mini-essay te schrijven dat precies op één pagina van z'n notitieblokje past. Ze hebben titels als: Over sprekende dieren. Kunnen mensen veranderen? Hoe moet je opruimen? Over het eten van fruit. Over de portier.
Holmans enorme productie van columns, scenario's, boeken en radioprogramma's doet allesbehalve aan luiheid denken. Zijn columns staan al jarenlang in Het Parool en in De Groene Amsterdammer. Hij schreef o.a. het scenario voor 'Interview' , de film die door Theo van Gogh werd geregisseerd. De remake van deze film werd afgelopen jaar in Amerika gemaakt. Sinds kort is Theodor Holman een van de vaste interviewers van Het Gesprek, een site waarop talloze interviews te zien zijn. Verder is hij bezig met het schrijven van een roman waarvan hij nog niet weet waar het naartoe gaat.

I'Ik ben een man alleen' , zegt Theodor Holman als ik in zijn trapportaal over de stapels kranten en reclamefolders heen stap. Maar wel een man met een hond, drie katten en sinds kort ook een vleugel. Hij schrijft er liedjes aan, liefdesliedjes, terwijl hij zegt niet meer te weten wat liefde is. Hij maakt ook muziek op liedteksten van Gerard Reve , daar is hij jaren geleden al mee begonnen. Nog geen kwartier na binnenkomst luisteren we in stilte naar Reve's Geestelijke liederen. Uit de enorme Mac komenkomen melancholische pianoklanken en de zoekende stem van Holman: 'Niets te verwachten, niets te hopen, er rest mij niets dan duisternis en hoop.' Holman had het zelf kunnen schrijven, overtuigd somberaar die hij is. Hij zegt: 'Ik ben een slecht mens.' En: 'Ik ben ongelukkig.' Maar ook: 'Vanuit een ongelukkig leven kun je een zinvoller leven leiden.' Want: 'De beste kunst gaat over vreselijke dingen: dood, verlaten worden, ongeluk, pijn. Dat ik geen gelukkig persoon ben, heb ik dan weer mee,' Bulderende gelach.

Niet erg dus, die ongelukkige inborst»

 

'Het betekent niet dat ik niet leuk of prettig kan leven. Ik wil alleen niet dat boeken of films daarover gaan, ik hou ook niet van een happy end, dat vind ik altijd teleurstellend. Dat ik mezelf een slecht mens vind, betekent niet dat ik alleen maar slechte dingen doe. Ik vind mezelf ongelukkig, maar binnen die constatering kun je heel prettige en mooie momenten vullen.
Mijn leven is saai. Ik denk na, ik kijk naar de televisie, ik schrijf, ik laat de hond uit en ik ga naar bed. Ik heb een uitermate saai leven en ik heb ook niemand iets te bieden. Echt. Ik heb wel vrienden en daar ga ik mee uit eten of we kijken samen televisie. Met Hans Teeuwen heb ik laatst acht uurnaar 'West Wing' gekeken, een dramaserie over het Witte Huis. Geweldig! Of ik lig in bed zo'n serie te kijken, dat is mijn leven; geen reet aan.'

Geen vriendin»

 

'Ach...liefde is een ingewikkeld probleem bij mij. Daar heb ik ingewikkelde opvattingen over. Ik heb ooit een boek geschreven: 'Ik weet niet meer wat liefde is'. Iedereen dacht dat ik dat ironisch bedoelde, maar dat meen ik voor een groot gedeelte serieus. Ik weet niet meer wat liefde is.'

Sinds?»

 

'Sinds ik heel erg veel mislukte relaties heb gehad, haha! Ik weet het niet meer. Ik verlang er erg naar mijn leven met een vrouw te delen, samen te wonen, en ik wil het niet. Ik ben er te egocentrisch voor. Ik denk dat liefde is dat je afspraken maakt met iemand. De gepassioneerde, hartstochtelijke liefd is schijn. Je voelt het misschien wel, maar het heeft geen ene zak met liefde te maken. Het is eerder een afgeleide van geilheid. Ik denk dat het mettertijd heel verstandig is om, als zalf tegen de dood, een vorm van genegenheid erop na te houden met iemand. Iemand die je pyama koopt als je in het ziekenhuis ligt, die je naar het ziekenhuis brengt als je door de alzheimer volledig verpest bent. Iemand die desnoods je begafenis regelt. Sowieso is het prettig als er iemand voor je zorgt. Zorgzaamheid is een goede deugd in de liefde. Ik weet niet wat liefde is, maar ik ben wel voor een aantal deugden waar je je in een verhouding aan moet houden. Van deugden heb je nooit genoeg. Zorgzaamheid voor de ander, werk uit handen nemen, inspireren en stimuleren. Dat zijn deugden waar ik naar verlang, dat hoeft niet noodzakelijkerwijs gepaard te gaan met die enormehartstocht. Mensen die zeggen dat ze 23 of 57 jaar verliefd zijn op hun partner...'

Dat geloof je niet»

 

'Nee. Ik heb een mooi beeld van mijn favoriete vrouw, die zou ik kunnen schetsen. Ze is deels hoer en deels Maria, ze heeft lang haar en mooie borsten. Iemand die kan denken als Simone de Beauvoir, eruit ziet als Brigitte Bardot en praat als Sanne Wallis de Vries. Hartstikke leuk, maar al mijn vriendinnen zagen er anders uit en hadden totaal andere kwaliteiten. Echt houden van, dat doe ik misschien wel van mijn hond Moor die daar op de bank ligt, die volkomen weer loos is. Ik kan alles op haar projecteren, tewijl ik tegelijkertijd zeker weet dat het haar alleen maar gaat om eten. Doordat mijn hond en katten niet kunnen praten, kan ik nooit verifiieren wat er werkelijk aan de hand is. Moor is ziek of niet ziek, blij of niet blij. De nuance die ons leven juist zo interessant maakt, ontbreekt bij dieren totaal. Ik ben verplicht alles te interpreteren. Ik ben verplicht zorgzaam te zijn, lief voor Moor te zijn, eten te geven. Al die prachtige deugden voor de liefde pas ik vanzelfsprekend toe bij beesten. Daarom hou ik van dieren.'

Na de moord op Theo van Gogh gingen je columns alleen nog maar over de gevolgen van die moord. 'Holman, hou er eens over op', werd er toen gezegd. Trok je je dat aan?»

 

'Nee, de oude Theodor is gewoon dood, haha. Het was een verandering die de lezers vaak niet pikten en redacties ook niet. Ik ben erop aangesproken door de hoofdredacteur van Het Parool en ook van De Groene Amsterdammer. Niet dat ze hebben ingegrepen, maar ze vroegen wel of ik niet eens over wat anders kon schrijven. Waar is die leuke Theodor Holman die problemen heeft met vrouwen en met z'n hond en drie katten samenwoont? Ja, sorry...dat kan nu even niet. Ik kon het ook echt niet, de moord op Theo had zo'n enorme invloed op mijn leven.'

Ik ben bang dat Theo mijn leven afpakt, schreef je»

 

'Dat was ook zo. Ik heb 176 interviews gehouden in die tijd, om de dag één. Dat heeft een rare invloed. Fransen, Duitsers, Engelsen, Chinezen, Italianen; de hele wereld is op dat moment op jou gericht. Ik schrijf nog wel over mijn katten en de lastige liefde, maar het is toch anders. Ik doe dat en ik vind het leuk, maar het is meer een typetje geworden. Vroeger schreef ik vooral veel over Amsterdam, nu meer over politiek. Dat raakt me ook echt. De vrijheid van meningsuiting is sinds 2 november 2004 alleen maar minder geworden.'

En de conflicten tussen christendom en islam zijn aangescherpt»

 

'Vind ikhelemaal niet erg. Zestig jaar geleden waren de conflicten tussen katholieken en protestanten enorm groot. En kijk nu eens hoe vreedzaam ze met elkaar samenwerken in het CDA. Ik vind het helemaal niet erg dat conflicten worden aangescherpt, als er tenminste één afspraak is: dat er geen geweld wordt gebruikt. Maar het moet niet zo zijn dat ik vanwege een geloof dingen niet zeg. Maar dat gebeurt wel. Er is ook een grote vorm van zelfcensuur, daar wordt ook op aangedrongen en daar ben ik op tegen. Mijn zelfcensuur neem ik me iedere keer kwalijk. Ik heb niet zo veel ingebonden, maar nog steeds zal ik als ik Allah bedoel God schrijven. Als je Allah schrijft, verhoog je het risico op moord, terwijl ik het verschil tussen Allah en God niet zie. Ik probeer niet te schelden uit een vorm van verantwoordelijkheidsgevoel, omdat ik weet dat ik andere mensen daarmee ook in gevaar zou kunnen brengen.'

Wel eens bedreigd?»

 

'Ik ben wel eens bedreigd, ja. Ik heb drie maanden zo'n beveiligingsautootje voor de deur gehad dat dag en nacht hier bleef. Maar ik vind niet dat het daarom tot norm verheven moet worden om níet te beledigen of te schelden. Ik zou bijna zeggen: integendeel. Ik vind schelden voor een maatschappij noodzakelijk. Beledigen ook. Als dat gebeurt in de Tweede Kamer vind ik dat democratisch. Je weet dan hoe de tegenstellingen liggen. Het is misschien onbeleefd, onfatsoenlijk. Ik ben heel keurig opgevoed, maar dat neemt niet weg dat ik het soms nodig vind. Ik nóem mensen die in God geloven niet achterlijk, maar ik vind ze wel achterlijk. Ik denk elke keer: hoe kun je zo stom zijn om dat te geloven?'

Je stuurt je meningen de wereld in door je columns, je bent zichtbaar»

 

'Ik ben niet zo zichtbaar. Ik vind het prettig om zichtbaar te zijn in de mate waarin ik dat zelf kies. Niets is zo overschat in dit decennium als jezelf zijn. Ik Ben Mezelf Niet. Uit roeping. Ik ben mezelf niet, nooit. Nooit, nooit, nooit. Wat ik schrijf is een afsplitsing van mezelf. Zoals ik nu praat, praat ik niet als ik met mijn dochterben of met een vriend.
Reve heeft een keer gezegd, en dat zou ook mijn credo kunnen zijn: 'Ik speel de rol die ik ben.' Dat doe ik ook. Daar zit iets paradoxaals in, maar daar hou ik van. Ik ben elke keer anders, het maakt uit met wie ik praat en hoe ik me op dat moment voel.'

Je speelt een spel»

 

'Inderdaad. Met iedereen en vooral ook met mezelf. Ook als ik met mijn dochter praat, is het een spel. Ik experimenteer met het leven, daar hou ik van. Ik hou niet van mensen die zichzelf zijn, dat brengt maar saaiheid teweeg. Ook de moord op Theo, hoe ernstig dat ook klinkt, is een spel, met dodelijke afloop en daarom is het geen leuk spel. Na de moord op Theo moest ik afscheid nemen van een heel leuk leven, met hem was het leven een stuk leuker. De laatste twee jaar voor zijn dood kwamen we elkaar elke dag tegen. We bespraken de kranten, de politiek, wisselden ideën uit. Dat is allemaal veranderd. Je bent gedwongen je bezig te houden met het maatschappelijke debat, al was het maar omdat ik als vriend van Theo daarvoor wordt uitgenodigd. Ik heb wel veertig debatten gevoerd met moslims, dat vormt me. Ik ben bezig met de remakes van zijn films. Ik krijg de raarste vragen, zoals een column te schrijven over de stelling: De moord op Theo is het beste wat me ooit is overkomen. Gek genoeg moet ik die vraag met ja én nee beantwoorden. Nee, natuurlijk, want ik mis een vriend. Maar ook ja, want mijn leven is er zo door veranderd dat er een heleboel rare dingen gebeuren. Ik had nooit gedacht dat het Witte Huis me zou bellen, maar het gebeurde wel. Ik heb stukken gepubliceerd in The New York Times. En dat ik een remake van Ínterview' heb gemaakt in Amerika, die ook nog eens succesvol is, dat komt ook door de moord op Theo. Dat mijn stuk 'Interview' nu wordt gespeeld in half Europa, heeft daar ook mee te maken. Dat zijn natuurlijk heel vreemde wendingen. Tegelijkertijd ben ik een stuk somberder geworden. Ik heb minder tijd voor flierefluiten, wat ik heel jammer vind, want ik lig natuurlijk ook het liefst elke dag te vrijen met een dame.'

 

© Sara van Gorp (2007)

 

 

Copyright© www.Theodorholman.nl All rights Reserved